حالت موضوعی | حالت خطی

saghii · 16-09-2010 01:19 AM

از مجموع آيات و روايات استفاده مى‏شود كه بين حيات برزخى و انسان در عالم برزخ با حيات مادى و انسان‏هاى زنده ارتباط برقرار است، به اين معنا: هنگامى كه در عالم مادى انسان‏ها آنها را صدا مى‏زنند مى‏شنوند و هنگامى كه از آنان سؤال و درخواست مى‏كنند به اذن خداوند متعال جواب مى‏دهند. اينك به برخى از آيات و روايات در اين مورد اشاره مى‏كنيم:
الف) آيات:
1- خداوند متعال در خصوص قوم صالح مى‏فرمايد: فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دارِهِمْ جاثِمِينَ فَتَوَلَّى عَنْهُمْ وَ قالَ يا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُكُمْ رِسالَةَ رَبِّي وَ نَصَحْتُ لَكُمْ وَ لكِنْ لا تُحِبُّونَ النَّاصِحِينَ؛ «1» «پس زلزله‏اى بر آنان آغاز گرديد تا آن كه همه در خانه هايشان از پاى در آمدند. چون علائم عذاب رسيد صالح از ايمان قوم نااميد شد و از آنان روى گردانيد و گفت: اى قوم من از خداى خود ابلاغ رسالت كردم و شما را اندرز دادم ولكن شما ناصحان را دوست نمى‏داريد».
2- درباره قوم شعيب نيز شبيه اين گفت و گو آمده است. «2»
3- در قرآن آمده است: وَ سْئَلْ مَنْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رُسُلِنا أَ جَعَلْنا مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ آلِهَةً يُعْبَدُونَ؛ «3» «از رسولانى كه پيش از تو فرستاديم باز پرس كه آيا ما جز خداى يكتاى مهربان خداى ديگرى را هم معبود مردم قرار داديم؟».
4- هم چنين در آياتى سلام بر انبياى گذشته كرده و مى‏فرمايد: سَلامٌ عَلى‏ نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ، سَلامٌ عَلى‏ إِبْراهِيمَ، سَلامٌ عَلى‏ مُوسى‏ وَ هارُونَ، سَلامٌ عَلى‏ إِلْ‏ياسِينَ و سَلامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ، از اين آيات استفاده مى‏شود: بين اين عالم مادى و عالم برزخ ارتباط برقرار است، بدين شكل كه گفته‏ها، سؤال‏ها، و درودها را مى‏شنوند، و جواب نيز مى‏دهند.
شيخ محمود شلتوت مى‏گويد: «آنچه از آثار دينى استفاده مى ‏شود اين كه هنگام خروج روح از بدن، مرگ حاصل مى‏شود و او در حالى كه داراى ادراك است باقى مى‏ماند؛ كسى كه بر او درود مى‏فرستد مى‏شنود، زائرين قبرش را مى‏شناسد و لذت نعمت‏ها و درد عذاب را در عالم برزخ درك مى‏كند.» «4»
شيخ الاسلام عزّالدين بن عبدالسلام در فتاواى خود مى‏گويد: «ظاهر اين است كه ميّت زائر خود را مى‏شناسد، زيرا ما امر شده‏ايم به سلام بر او، و شارع امر نمى‏كند به خطاب كسى كه نمى‏شنود ...». «5»
**************
1) اعراف( 7) آيات 78- 79.
2). همان، آيات 91- 93.
3)زخرف( 43) آيه 45.
4). شلتوت الفتاوى، ص 19.
5) فتاوى شيخ الاسلام عزالدين بن عبدالسلام، ص 431.

saghii · 16-09-2010 01:25 AM

ب) روايات:
1- پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله فرمود هر مسلمانى بر قبر برادر مؤمنش عبور كند، در حالى كه او را در دنيا مى ‏شناخته و از او سؤال كند، خداوند روحش را برمى‏انگيزد تا جواب او را بدهد.» «1»
2- از پيامبر صلى الله عليه و آله به ثبوت رسيده است كه مردگان صداى كفش تشييع كنندگان را مى ‏شنوند. «2»
3- ابن قيّم جوزيه در كتاب الروح مى‏گويد: «سلف بر اين مطلب اجماع كرده و به تواتر رسيده است كه شخص مرده، كسانى را كه به زيارتش مى‏آيند مى‏شناسد و از آمدنشان مسرور مى‏شود». «3»
4- ابن ابى الدنيا در كتاب القبور از عايشه نقل مى‏كند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود:«هر كس به زيارت قبر برادر مؤمنش رود و نزد قبرش بنشيند، مرده با او انس مى‏ گيرد، و جواب سلامش را مى‏دهد تا هنگامى كه برخيزد و برود». «4»
5- هم چنين از ابى هريره نقل شده است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «هر كس بر قبر شخصى عبور كرده و بر صاحب آن درود فرستد، صاحب قبر، او را شناخته و سلامش را جواب مى‏ دهد». «5»
6- بيهقى از سعيد بن مسيّب نقل مى ‏كند: ما با على بن ابى طالب عليه السلام داخل قبرستان مدينه شديم. حضرت عليه السلام ندا داد: اى اهل قبرستان! سلام و رحمت خدا بر شما باد، از خبرهاى خود بر ما مى‏گوييد يا ما شما را خبر دهيم؟ سعيد مى‏گويد: صدايى شنيديم كه در جواب مى‏گويد: «و عليكم السلام و رحمة اللَّه و بركاته يا اميرالمؤمنين» خبر ده ما را از آنچه اتفاق افتاد. حضرت عليه السلام فرمود: اما زنان شما به همسرى ديگران در آمدند، اموال شما تقسيم شد، و اولاد شما نيز در زمره ايتام در آمدند. ساختمانهايى كه بنا كرديد دشمنانتان در آنها ساكن شدند. اين خبرهايى است كه نزد ماست، خبرهايى كه نزد شماست چيست؟
سعيد مى‏گويد: مرده‏اى به صدا درآمد و گفت: هر آينه كفن‏ها پاره شد، موها ريخت، پوست‏ها از بدن جدا شد، حدقه‏ها بر صورت‏ها ريخت و از بينى‏ها چرك بيرون آمد. آنچه را فرستاده بوديم يافتيم، و آنچه را به جا گذارديم خسارت ديديم ...» «6»
ابن قيم جوزيه در بحثى در اين باره كه آيا مردگان زيارت افراد زنده را درك مى ‏كنند؟ مى‏ گويد: «همين كه كسى به زيارت ميت مى‏آيد مى‏گويند زائر؛ اين خود دليل بر اين است كه مرده زائر را مى‏شناسد، زيرا اگر او را نشناسد به زيارت كننده، زائر گفته نمى ‏شود». «7»
********************************
1). ابن قيم الروح، ص 9.
2). همان.
3)الروح، ص 9.
4)همان.
5)فيض القدير، ج 5، ص 487.
6). موسى محمّد على، حقيقة التوسل و الوسيله، ص 242.
7) الروح، ص 8.