بحث ما درباره نبوت است كه به يك اعتبار دومين اصل و به اعتبار
ديگر سومين اصل از اصول دين است . اصول دين به يك اعتبار عبارت است‏
از توحيد ، نبوت و معاد ، ولی از ديده شيعيان چون دو چيز ديگر هم جزء
اصول دين است ، گفته می‏شود كه اصول دين پنج است : توحيد ، عدل ، نبوت‏
، امامت و معاد . به هر حال نبوت يكی از اركان اصول دين است . راجع به‏
نبوت بحثهای زيادی هست كه ما عجالتا فهرست بحثها را آن اندازه‏ای كه‏
فعلا به نظرمان رسيده عرض می‏كنيم و ممكن است كه آقايان هم موضوعاتی‏
داشته باشند كه لازم باشد در اطراف آنها بحث شود . مفهوم عمومی‏ای كه همه‏
مردم از نبوت دارند اين است كه بعضی از افراد بشر واسطه هستند ميان‏
خداوند و ساير افراد بشر ، به اين نحو كه دستورهای خدارا از خدا می‏گيرند
و به مردم ابلاغ می‏كنند . تا اين حد را همه در تعريف نبوت قبول دارند .
اين ديگر تفسيری همراهش نيست : گروهی از افراد بشر كه دستورهای خدا را
از ناحيه خداوند می‏گيرند و به مردم ابلاغ می‏كنند . آنگاه در اينجا مسائل‏
زيادی هست . يكی از مسائل اين است كه اساسا چه نيازی در عالم به اين‏
كار هست كه دستورهايی از ناحيه خدا به مردم برسد ، اصلا مردم نياز به‏
چنين چيزی دارند كه از ناحيه خدا به آنها دستور برسد ، يا نه ، چنين‏
نيازی نيست ؟ و تازه اگر چنين نيازی هست [ آيا ] حتما راه برآورده‏
شدن اين نياز اين است كه به وسيله افرادی از بشر اين دستورها ابلاغ بشود
، راه ديگری وجود ندارد ؟ اگر گفتيم اين نياز هست ، اين نياز از چه‏
قسمت است ؟ آيا زندگی اجتماعی بشر بدون آنكه يك دستور الهی در آن‏
حكمفرما باشد نظم و نظام نمی پذيرد ؟ يا نه ، از اين جهت بشر نيازی‏
ندارد ، از آن جهت [ نياز دارد ] كه زندگی بشر محدود به زندگی دنيا
نيست ، يك زندگی ماوراء دنيايی هم وجود دارد و آن زندگی ماوراء دنيا از
نظر اينكه بشر در آنجا سعادتمند باشد بستگی دارد به اينكه در اين دنيا
چگونه زندگی كند ، چه جور معتقدات و افكاری داشته باشد ، چه جور خلقياتی‏
داشته باشد و چه جور اعمالی داشته باشد كه اعمال صالح گفته می‏شود . چون‏
سعادت بشر در آن دنيا بستگی دارد به افكار و معتقدات و اخلاقيات و
اعمالش در اين دنيا ، پيغمبران دستورهايی از ناحيه خدا برای بشر
آورده‏اند كه فكر و عمل و اخلاق خودش را طوری تنظيم كند كه در آن دنيا
سعادتمند باشد . و يا هر دو ، يعنی هم زندگی اجتماعی بشر اگر بخواهد
سعادتمندانه باشد احتياج دارد كه آن دستورهای خدايی اجرا بشود و هم زندگی‏
اخروی بشر ، و ايندو به يكديگر پيوسته و وابسته‏اند نه اينكه ضد يكديگر
باشند كه آنچه زندگی اجتماعی را صالح می‏كند آن دنيا را خراب كند و
بالعكس ، نه ، در هر دو ، بشر چنين نيازی دارد . پس يك بحث درباب‏
نبوت مسأله نياز به انبياست .
بحث ديگر درباب نبوت اين است كه انبياء كه ما می‏گوييم دستورها را
از ناحيه خدا می‏گيرند اين را چگونه می‏گيرند ؟ كه اين نامش " وحی "
است ، بحث در مسأله وحی است ، يعنی انبياء اين تعبير را درباره خودشان‏
به كار برده و گفته‏اند از ناحيه خدا به ما وحی می‏شود . آنگاه درباب وحی‏
، نام فرشتگان را آورده اند ، جبرئيلی مخصوصا نامش برده شده است در خود
قرآن و در كتابهای ديگر آسمانی به عنوان واسطه وحی ، و به هر حال اين‏
گرفتن دستور ، تلقی كردن دستورهای خدا كه خودشان اسم " وحی " رويش‏
گذاشته‏اند چگونه و به چه شكل است ؟
مسأله ديگر كه باز يك مسأله اساسی درباب نبوت است [ اين است كه‏
انبياء ] ( 1 ) معجزه داشتند و معجزه‏هايی می‏آوردند . معجزه چيست ؟ خود
معجزه هم به اندازه مسأله وحی يك مسأله مرموزی است . آيا اصلا معجزه‏
وجود داشته است و می‏توا ند وجود داشته باشد ؟ آيا معجزه ضد علم است يا
ضد علم نيست ؟ علم و معجزه آيا با هم
ناسازگارند يا ناسازگار نيستند ؟
به نظر من می‏آيد كه بحثهای اساسی درباب نبوت همين سه بحث است : يكی‏
[ اينكه آيا ] نياز [ به دستورات الهی ] هست يا نيست و اگر هست از چه‏
راه ؟ ديگر اينكه اين كيفيت ارتباط چگونه كيفيتی است ؟ و سوم اينكه‏
معجزات كه دليل و آيت پيغمبران است چيست و چگونه بوده است و ماهيت‏
معجزه چيست ، رابطه‏اش با علم چه رابطه‏ای است ؟
البته مسائل ديگری هم در اينجا هست گو اينكه به اندازه اين مسائل ،
اساسی نيست ولی به هر حال آنها هم مسائل مهمی است .
[siz[/size]e=medium]