سلام

از آن جهت که عمل بدون تقلید از مجتهد جامع الشرایط مقبول نمی باشد توضیحاتی را در این زمینه بیان می کنم :
در خصوص مرجع اعلم پس از وفات آیت الله العظمی اراکی(ره) جامعه مدرسین حوزه علیمه قم نشستی تشکیل دادند، پس از چند ساعت گفتگو، نتیجه جلسه آنان این شد که هفت نفر از مراجع صاحب رساله فعلی را معرفی نمودند و چنین اظهار داشتند که تقلید از نامبردگان مجزی و کفایت می کند.

ما هم چنین عرض می کنیم: «زمانی که تشخیص اعلم مشکل شد به احتیاط واجب باید از کسی تقلید کنید که گمان اعلم بودن او را دارید.» (1)

حال در صـورتـى كـه اخـتـلاف فـتوى بين مجتهدين در مسائل محل ابتلا ولو اجمالا معلوم باشد لازم است مجتهدى كه انسان از او تقليد مى كند اعلم باشد يعنى در فهميدن حكم خدا از تمام مجتهدهاى زمان خود تواناتر باشد.

مـجـتـهد و اعلم را از سه راه مى توان شناخت :

( اول ) آن كه خود انسان يقين كند , مثل آن كه از اهل علم باشد و بتواند مجتهد و اعلم را بشناسد.

( دوم ) آن كه دو نفر عالم و عادل , كه مى توانند مجتهد اعلم را تشخيص دهند , مجتهد بودن يا اعلم بودن كـسـى را تـصـديق كنند به شرط آنكه دو نفر عالم و عادل ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند و ظاهر اين است كه اجتهاد يا اعلميت كسى به گفته يك نفر كه مورد وثوق انسان باشد نيز ثابت مى شود.

( سـوم ) آن كه عده اى از اهل علم كه مى توانند مجتهد و اعلم را تشخيص دهند , و از گفته آنان اطمينان پيدا مى شود مجتهد بودن يا اعلم بودن كسى را تصديق كنند.

موفق باشید

منبع:
1. رساله مراجع، ص 19

لینک مرتبط: تلفن و آدرس سايت مراجع تقليد

سلام.
سوالی که پیش میاد اینه که چرا در عرصه و زمانی یک مجتهد مرجع بلا منازعه در عصری میشه به عنوان مثال امام خمینی و یا آیت الله بروجردی ولی الان چنین چیزی اتفاق نیفتاده .شاید این مقوله در همسویی بین آحاد مردم خیلی موثر تر می بود.با توجه به اینکه در حال حاضر با پیشرفت علوم و ارتباطات تشخیص علم و اعلمیت مراجع شاید ساده تر باشه.

سلام
پیشرفت علوم ربطی به این مساله ندارد وقتی در یک عصر مجتهدین از لحاظ علمی نزدیک به هم هستند این مشکل پیش می آید که الان اینگونه است یعنی نزدیکی علمی مجتهدین فعلی تشخیص اعلم را سخت می کند لذا به جایی می رسیم که ظاهرا حالت تساوی پیش می آید و تقلید از هر کدام صحیح خواهد بود.
اما اینکه در بعضی زمانها یک مرجع تقلید بین همه مشترک می شود مثل زمان آیت الله بروجردی یا زمان شیخ انصاری (در زمان امام خمینی هم اینگونه نبوده است زیرا مجتهدین طراز اولی مثل آیت الله آقای خوئی،و آیت الله آقای گلپایگانی دارای مقلد بودند مخصوصا آیت لله آقای خوئی که مقلدی بسیاری در ایران و اقصی نقاط جهان داشتند) علتش این است که چنان از لحاظ علمی اختلاف فاحشی بین این بزرگواران با بقیه مشاهده می شود که جای شبهه ای برای هیچ کس نمی ماند لذا به عنوان مرجع واحد در تمام جهان مطرح می شوند.

موفق باشید

سلام
از مجتهدی می توان تقلید کرد که جامع و در بر دارنده شرایط زیر باشد:

1 ـ مرد باشد.
2 ـ بالغ باشد.
3 ـ عاقل باشد.
4 ـ شیعه دوازده امامی باشد.
5 ـ حلال زاده باشد.
6 ـ عادل باشد.
7 ـ بنابر احتیاط واجب حریص به دنیا نباشد.
8 - مجتهد باشد.
9 ـ از مجتهدان دیگر اعلم باشد. یعنی در فهمیدن حکم خدا از تمام مجتهدین زمان خود استادتر باشد.

موفق باشید

وظیفه مقلد در صورتی که مرجع تقلیدش از دنیا برود

(مسأله 9) تقلید میّت ابتداءً جایز نیست، ولی بقاء بر تقلید میّت اشکال ندارد و باید بقاء بر تقلید میّت به فتوای مجتهد زنده باشد و کسی که در بعضی مسائل به فتوای مجتهدی عمل کرده 1، بعد از مردن آن مجتهد می تواند در همه مسائل از او تقلید کند.
1- اراکی: کسی که درمقدار قابل توجّهی از مسائل به فتوای مجتهدی عمل کرده و همانگونه که متعارف و معمول است بنا بر عمل در بقیّه هم داشته ...
*****
گلپایگانی: مسأله- اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می کند، از دنیا برود باید از مجتهد زنده تقلید کند(1). ولی کسی که در مسئله ای به فتوای مجتهدی عمل کرده یا آن را یاد گرفته و ملتزم به عمل به آن شده باشد اگر بعد از مردن آن مجتهد در آن مسأله به فتوای مجتهد زنده رفتار نکرده باشد، می تواند در آن مسأله به فتوای مجتهدی که از دنیا رفته باقی باشد(2)، اگر چه احتیاط مستحبّ آن است که به فتوای مجتهد زنده رفتار نماید.
(1) نوری: ولی کسیکه در بعضی از مسائل به فتوای مجتهد عمل کرده، بعد از مردن آن مجتهد می تواند در همه مسائل از او تقلید کند، مگر اینکه مجتهد زنده اعلم از میّت باشد که در این صورت رجوع به آن زنده واجب است.
(2) صافی: بلکه جواز بقاء بر تقلید او در سایر مسائل نیز بعید نیست. ولی اگر مجتهد میتی که از او تقلید می کرده اعلم از حیّ باشد بقا بر تقلید او بنا بر احتیاط، واجب است چنانکه اگر مجتهد حیّ از میّت اعلم باشد عدول به حیّ واجب است .
خوئی، تبریزی: مسأله- اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می کند از دنیا برود در صورتی که فتوای او در نظر مقلّد بوده و فراموش نکرده باشد حکم بعد از فوت او حکم زنده بودنش است؛ اگر فتوای او را یاد نگرفته (خوئی: یا فراموش کرده است) لازم است به مجتهد زنده رجوع کند (تبریزی : و بعید نیست در صورتی که فراموش کرده است باز بتواند به فتوای او عمل کند).
سیستانی: مسأله- اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می کند از دنیا برود حکم بعد از فوت او حکم زنده بودنش است بنابراین اگر او اعلم از مجتهد زنده باشد باید -با علم به اختلاف در مسائل محل ابتلاء ولو اجمالأ- بر تقلید او باقی بماند و چنانچه مجتهد زنده اعلم از او باشد باید به مجتهد زنده رجوع کند. و اگر اعلمیتی در میان آنها معلوم نباشد یا مساوی باشند مخیر است عمل خود را با فتوای هر کدام تطبیق نماید مگر در موارد علم اجمالی یا قیام حجت اجمالی بر تکلیف مانند موارد اختلاف در قصر و تمام که بنا بر احتیاط واجب باید رعایت هر دو فتوا را بنماید و مراد از تقلید در صدر این مسأله صرف التزام به متابعت از فتوای مجتهد معیّن است نه عمل کردن به دستور او .
فاضل: مسأله- باقی ماندن بر تقلید میّت جایز است در صورتی که مجتهد میّت و مجتهد حیّ مساوی در علم باشند و چنانچه یکی از آن دو اعلم باشد تقلید از اعلم لازم است. و در باقی ماندن بر تقلید میّت، فرقی بین مسائلی که عمل نموده و مسائلی که عمل ننموده وجود ندارد.
وحید: مسأله- اگر مجتهدی که وظیفهٔ انسان تقلید از او بوده از دنیا برود، در صورتی که اعلم بودن مجتهد زنده از میّت برایش ثابت شود، در مسائل مورد ابتلائی که علم –اگر چه اجمالاً- به اختلاف بین میّت و حیّ دارد واجب است به حیّ رجوع کند، و در صورتی که اعلمیّت مجتهد میّت برایش ثابت بوده مادامی که اعلم بودن مجتهد زنده برایش ثابت نشود باید به فتوای مجتهد میّت عمل کند، چه در زمان حیات او التزام به عمل به فتوای او داشته یا نداشته باشد، و چه عمل به فتوای او کرده یا نکرده باشد، و چه فتوای او را یاد گرفته یا یاد نگرفته باشد.
مکارم: مسأله- هر گاه مجتهدی که انسان از او تقلید می کند از دنیا برود باقی ماندن بر تقلید او جایز است بلکه اگر اعلم باشد واجب است، به شرط این که عمل به فتوای او کرده باشد. عمل کردن به فتوای مجتهد مرده ابتداءً جایز نیست هر چند اعلم باشد بنا بر احتیاط واجب.
زنجانی:مسأله- اگر انسان مجتهدی را در زمانی که می توانسته از او تقلید کند –یعنی در هنگامی که ممیّز بوده و خوب و بد را می فهمیده (هر چند بالغ نشده)– درک کند، می تواند پس از مرگ آن مجتهد از او تقلید کند، خواه در زمان زنده بودن مجتهد از او تقلید کرده باشد یا از او تقلید نکرده باشد، در غیر این صورت، بنابراحتیاط عمل کردن به فتوای مجتهدی که از دنیا رفته جایز نیست. و چنانچه مجتهدی که انسان از او تقلید می کند از دنیا برود پس از وفات، حکم زنده بودن را دارد، بنابر این اگر مجتهدی که از دنیا رفته اعلم باشد یا در صورت تساوی به فتوای او عمل کرده باشد، لازم است بر فتوای او باقی بماند و اگر مجتهد زنده اعلم شده باشد، باید به او مراجعه شود و اگر به فتوای مجتهد متوفی که با مجتهد زنده مساوی است عمل نکرده باشد، از هر یک از آنها که بخواهد می تواند تقلید کند .
و اگر مجتهد پیش از عمل کردن به فتوای او از دنیا برود و انسان به فتوای مجتهد مساوی دیگر عمل کند دیگر نمی تواند به فتوای مجتهدی که از دنیا رفته عمل نماید.
بهجت: مسأله- فقها حیات را شرط می دانند یعنی می گویند: برای ابتدای تقلید بایداز مجتهد زنده تقلید کرد امّا اگر مرجع تقلید انسان از دنیا رفت در اینکه آیا می تواند بر تقلید او باقی بماند یا باید به مجتهد زنده مراجعه نماید، اختلاف است، پس اگر کسی در این مسأله مجتهد بود طبق نظر خودش عمل می کند وگر نه طبق نظر مجتهد زندهٔ اعلم عمل می نماید.
باقی ماندن بر تقلید میّت در مسائلی که در آنها تقلید و عمل کرده است در صورتی که مجتهد از دنیا رفته با مجتهد زنده از نظر علمی مساوی باشند، بنا بر اقوی جایز است، هر چند با اجازه مجتهدی دیگر بر تقلید باقی بوده و عمل کرده باشد؛ و اگر مجتهدی که از دنیا رفته اعلم باشد، واجب است بر تقلید او باقی بماند و اگر مجتهد زنده بعداً اعلم شد واجب است در تمامی مسائل به او عدول نماید.

(10-11-2011 11:35 PM)طاهره وحیدیان نوشته شده توسط:  باید مراجعه به مرجع بعدی،اَلاعلَم فَالاَعلَم باشه؛ یعنی دراحتیاطهای واجب شما به مرجعی مراجعه بکنید که از مرجع خودتون ؛ کمی پائینترواز مراجع دیگر بالاتر باشه.

سلام

لازم می بینیم توضیحات خانم وحیدیان را کاملتر کنم.

عدول از مرجع تقلید قاعدتا سه حالت بیشتر ندارد :
1. مرجع تقلید فعلی اعلم نیست و به مرجع اعلم مراجعه می کند : نه تنها جايز بلکه به فتواي بسياري از فقها واجب است.

2. مرجع تقلید فعلی و مرجع تقلیدی که به او رجوع میشود در یک مرتبه قرار دارند : برخي از علماء چنين تغييري را جايز دانسته اند و برخي هم جايز نمي دانند.

3. مرجع فعلی اعلم باشد و به غیر اعلم مراجعه شود : اين صورت را فقهاء جايز ندانسته اند.

با توجه به گفته های شما مرجع تقلید دوم اگر کمی هم پایینتر باشد صحیح نیست . بلکه باید در یک سطح و یا مساوی مرجع تقلید فعلی باشد . ضمن اینکه قسمت اول صحبتتون صحیح می باشد .

بسم الله الرحمن الرحیم
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم و أهلک و العن اعدائهم
سلام علیکم.
عید غدیر بر شما و همه جهانیان مبارک باد.
1. البته در زمان همه مراجع در طول تاریخ، اینطور نبوده که همه شیعیان از یک نفر تقلید کنند بلکه گاها در مناطق مختلف مراجع مختلفی بوده اند. مانند ایران و عراق و عربستان و لبنان و ... . بعد از انقلاب هم اکثر مقلدان دیگر مراجع به حضرت امام خمینی(ره) که بعد از اهلبیت علیهم السلام یگانه بودند رجوع کردند.
2. امروزه گسترده شدن علوم حوزوی و گسترده شدن ارتباطات و اطلاعات در تعدد مراجع معظم تقلید بی تأثیر نیست، و حتی گفته میشود که بهتر است انسان در هر زمینه ای از اعلم آن زمینه تقلید کند.
3. برخی از علمای بزرگواری که در فهرست چندین سال قبل جامعه مدرسین بودند رحلت کرده اند و برخی نیز معلوم شده که عدالت و علم حقیقی ندارند. لازم است که جامعه محترم مدرسین فهرست جدیدی منتشر کنند.
صلوات