سلام هم ولایتی بر شما عزیزان
آنچه خداى تعالى در باره اثر حبط بيان كرده باطل شدن اعمال انسان هم در دنيا و هم در آخرت است، پس حبط ارتباطى با اعمال دارد، از جهت اثر آخرتى آنها، آرى ايمان بخدا همانطور كه زندگى آخرت را پاكيزه مى‏كند زندگى دنيا را هم پاكيزه مى‏سازد، همچنانكه قرآن كريم فرمود: "من عمل صالحا من ذكر او انثى و هو مؤمن، فلنحيينه حيوة طيبة و لنجزينهم اجرهم باحسن ما كانوا يعملون" (1) .

اين بود معناى كلمه حبط، حال ببينيم چگونه اعمال كفار و مخصوصا مرتدين در دنيا و آخرت حبط مى‏شود؟ و ايشان زيانكار مى‏گردند؟ اما زيانكاريشان در دنيا كه بسيار روشن است.

و هيچ ابهامى در آن نيست براى اينكه قلب كافر و دلش به امر ثابتى كه همان خداى سبحان است بستگى ندارد، تا وقتى به نعمتى مى‏رسد نعمت را از ناحيه او بداند، و خرسند گردد، و چون به مصيبتى مى‏رسد آن را نيز از ناحيه خدا بداند، و دلش تسلى يابد، و نيز در هنگام حاجت دست به درگاه او دراز كند، به خلاف مؤمن كه در همه اين مراحل زندگى دلش به جائى بستگى دارد.

و خداى تعالى در اين مقايسه مى‏فرمايد: "او من كان ميتا فاحييناه، و جعلنا له نورا يمشى به فى الناس، كمن مثله فى الظلمات ليس بخارج منها؟ " (2) و مؤمن را در زندگى دنيا نيز داراى نور و حيات خوانده و كافر را مرده و بى‏نور، و نظير آن آيه: "فمن اتبع هداى فلا يضل و لا يشقى، و من اعرض عن ذكرى فان له معيشة ضنكا، و نحشره يوم القيمة اعمى" (3) .

كه از راه مقابله مى‏فهميم زندگى مؤمن و معيشتش فراخ و وسيع و قرين با سعادت است.

و همه اين مطالب و علت سعادت و شقاوت را در يك جمله كوتاه جمع كرده و فرموده:

"ذلك بان الله مولى الذين آمنوا، و ان الكافرين لا مولى لهم" (4) .

پس از آنچه گذشت معلوم شد مراد از اعمالى كه حبط مى‏شود، مطلق كارهائى است كه انسان به منظور تامين سعادت زندگى خود انجام مى‏دهد، نه خصوص اعمال عبادتى، و كارهائى كه نيت قربت لازم دارد، و مرتد، آنها را در حال ايمان، و قبل از برگشتن به سوى كفر انجام داده، علاوه بر دليل گذشته، دليل ديگرى كه مى‏رساند: مراد از عمل، مطلق عمل است، نه تنها عبادت، اين است كه: ديديد حبط را به كفار و منافقين هم نسبت داده، با اينكه كفار عبادتى ندارند، و در اين باره فرموده: "يا ايها الذين آمنوا ان تنصروا الله ينصركم و يثبت اقدامكم، و الذين كفروا فتعسا لهم و اضل اعمالهم، ذلك بانهم كرهوا ما انزل الله، فاحبط اعمالهم " (5) .

و نيز مى‏فرمايد: "ان الذين يكفرون بايات الله، و يقتلون النبيين بغير حق، و يقتلون الذين يامرون بالقسط من الناس، فبشرهم بعذاب اليم، اولئك الذين حبطت اعمالهم فى الدنيا و الاخرة و ما لهم من ناصرين" (6) و آياتى ديگر.

پس حاصل آيه مورد بحث مانند ساير آيات حبط اين است كه كفر و ارتداد باعث آن مى‏شود كه عمل از اين اثر و خاصيت كه در سعادت زندگى دخالتى داشته باشد مى‏افتد، همچنانكه ايمان باعث مى‏شود، به اعمال آدمى حياتى و جانى مى‏دهد، كه به خاطر داشتن آن اثر خود را در سعادت آدمى مى‏دهد، حال اگر كسى باشد كه بعد از كفر ايمان بياورد، باعث شده كه به اعمالش كه تاكنون حبط بود حياتى ببخشد، و در نتيجه اعمالش در سعادت او اثر بگذارند، و اگر كسى فرض شود كه بعد از ايمان مرتد شده باشد، تمامى اعمالش مى‏ميرد، و حبط مى‏شود، و ديگر در سعادت دنيا و آخرت وى اثر نمى‏گذارد، و ليكن هنوز اميد آن هست كه تا نمرده به اسلام برگردد، و اما اگر با حال ارتداد مرد، حبط او حتمى شده، و شقاوتش قطعى مى‏گردد.

موفق باشید

منابع :
1. سوره نمل آیه 97 . « هر كس چه مرد و چه زن عمل صالحى كند، به شرطى كه ايمان داشته باشد، ما او را به حياتى طيب زنده نموده و اجرشان را طبق بهترين آنچه مى‏كردند مى‏دهيم. »
2. سوره انعام آيه 122 . « آيا كسى كه مرده بود ما زنده‏اش كرديم، و نورى برايش قرار داديم كه با آن در ميان مردم زندگى مى‏كند، مثلش مثل كسى است كه در ظلمت‏هائى قرار گرفته باشد كه بيرون شدن برايش نيست؟ »
3. سوره طه آيه 127 . « زندگى كافر و معيشتش در دنيا نيز تنگ و خسته كننده است و در قيامت او را كور محشور مى‏كنيم. »
4. سوره محمد آيه 11 . « و همه اينها بدان جهت است كه خدا سرپرست كسانى است كه ايمان آورده‏اند، و اينكه كافران سرپرستى ندارند. »
5. سوره محمد آيه 9 . « اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد اگر خدا را يارى كنيد، ياريتان مى‏كند، و قدمهايتان را ثابت و استوار مى‏سازد، و كسانى كه كافر شدند و اعمالشان...را گم كرد، چون آنان از آنچه خدا نازل كرده بود كراهت داشتند، و خدا هم اعمالشان را حبط كرد. »
6. سوره آل عمران آيه 22 . « آنهائى كه به آيات خدا كفر مى‏ورزند، و پيامبران را مى‏كشند، آنان را هم كه مردم را به رعايت عدالت مى‏خوانند به قتل مى‏رسانند، تو ايشان را به عذابى دردناك مژده ده، كه اينان همانهايند كه اعمالشان در دنيا و آخرت حبط مى‏شود و به هيچ وجه ياورى ندارند . »