حالت موضوعی | حالت خطی

حاج همت · 23-01-2011 09:54 PM

اشاره:
یکی از موانع جدی در تحقق اهداف عالی ازدواج و تشکیل خانواه، آزاری است که زن و مرد خواسته یا نا خواسته، آگاهانه یا نا آگاهانه، به نحوی در بودن باهم از سوی یکدیگر تحمل می کنند، به گونه ای که اگر این آزار ها از زندگی آنها حذف شود، آرامش و لذت بردن از فضای خانواده به زندگی آنان برمی گردد. بدخلقی، پرخاشگری، کتک زدن، تحقیر، ناسپاسی، منت گذاشتن، فحاشی، تهمت، سوءظن، سخت گیری در امور زندگی، بدرفتاری جنسی و ضایع کردن حقوق دیگری و غیره... از جمله موارد آزار و اذیتی است که احتمالاً همسران از سوی یکدیگر تحمل می کنند.
تحقیقات نشان داده است که 6 درصد زوج ها هر ساله خشنونت جدی زناشویی را تجربه می کنند. معمولاً نمونه ازدواج های دارای خشونت با مواردی همچون چندین بار جدایی، سطح پایین رضایت زناشویی و صمیمیت را در پی داشته که این موضوع ناکارآمدی خانواده را به دنبال خواهد داشت. ( کار، آلان، خانواده در مانی، تجرمه غلامرضا تبریزی، تهران، مرندیز-نی نگار، 1384، ص 36.)
گفتنی است اصل مردم آزاری، مورد نکوهش قرار دارد و کیفر سختی در انتظار مردم آزار است، ( محمدی ری شهری، دانشنامه میزان الحکمة، ج3،ص62) اما آزردن کسانی که حقوق بیشتری بر فرد دارند، نکوهیدتر و برای سرنوشت آزار دهنده، خطرناک تر است. آزارهای روانی و جسمی، هر دو در خانواده ، یکسان عمل می کنند و شاید آزارهای زبانی و روانی، ضربه های کاری تری را به ارتباط همسران وارد سازد. اما مسئلۀ مهم این است که در بسیاری از موارد همسران نمی¬دانند عادت های فکری و رفتاری که دارند، زمینۀ آزار یکدیگر و حتی فرزندانشان را فراهم می سازند. از این رو توجه دادن همسران به عوامل آزار رسانی می تواند گام مهمی در کنترل همسر آزاری باشد.

حاج همت · 23-01-2011 10:03 PM

1. غیرت نابجا
چنانچه در فضای خانواده، برخی از سوء تفاهمات منشاء بدگمانی شود و هر کسی خودسرانه و دور از واقعیت دیگران را متهم کند و به پیگیری و کشف خطاهای آنها بپردازد، هیچ اعتمادی بین افراد باقی نمی ماند و فضای انس و آرامش جای خود را به محیطی آلوده به بدبینی و کینه می دهد. لذا از نظر قرآن کریم برخی از این گمانها پندارهایی غلط و گناه شمرده شده است.( حجرات/12). یکی از مظاهر چنین گمانهایی به تعبیر احادیث، به کار بردن غیرت نابجا درباره همسر است. غیرت یا حفظ ناموس در ادبیات دینی دوگونه است: غیرتی که مبنای وجود لغزشی در زن می باشد. خداوند چنین غیرتی را دوست می دارد. نوع دیگر، به کاربردن غیرت نابجا ، بدون هیچ گونه لغزش و خطا در همسر است که به کار بردن چنین غیرتی دربارۀ همسر مورد بغض خداوند می باشد.(محمدی ری شهری، تحکیم خانواده، ص434، ح 648.)
چنین بغضی نشان از پیامدها و آثار مخرب غیرت نابجا دارد. امیرالمؤمنین(علیه السلام) در سفارش به فرزندش امام حسن (علیه السلام) می فرماید: « از غیرت نابجا [نسبت به زنان] بپرهیزکه زن سالم را به بیماری می کشاند و پاکدامن را به بدگمانی [ و اندیشه ی گنهکاری]، بلکه دربارۀ محکم کاری کن. آن گاه اگری عیبی دارد در مجازات کوچک و بزرگ درنگ مکن و اگر لغزشی از آنان ثابت شد در حالی که زشتی آن گناه را عظیم می شماری در ملامت زیاده روی نکن.( محمدی ری شهری، تحکیم خانواده، ص434،ح651.)

2. فکرهای نادرست
وقتی رویداد یا عملی را تجربه می کنیم، دست به تفسیر موقعیت براساس هدف ها و بهزیستی خود می زنیم. پس هر یک از افراد هم قبل از ازدواج و هم پس از ازدواج بنا به میزان کیفیت تجربه و بر حسب هدفشان از تشکیل خانواده نسبت به اهل و عیال خویش تفسیرهای شناختی خاصی دارند. این قبیل تفسیرها ، ارزیابی شناختی نامیده می شود. بنابر نظر روان شناسان، ارزیابی ما از موقعیت می تواند بر شدت و و نوع هیجانات ما تأثیر بگذارد.(اتکینسون و همکاران، زمینه روانشناسی هیلگارد، ص 403.).
تفسیر شناختی فرد از وجود همسر خویش چه در موقعیت های آرامش و چه در مواقع اختلاف، در روش برخورد و ابراز هیجانات منفی مانند خشم و غضب مؤثر است. لذا یکی از عوامل همسر آزاری می تواند ارزیابی شناختی فرد از همسر خویش باشد. برخی در مواقع اختلاف با همسر خویش چنان برخورد تند و خشنی از خود نشان می دهند، مثل اینکه همسرش دشمن اوست. در صورتی که اگر این تفسیر اصلاح شود به این صورت که من فقط در این مورد خاص با همسرم اختلاف دارم، هیچ گاه راضی به ابراز خشم و اعمال خشونت نخواهد شد. امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند: « زنان در پیش شوهرانشان هیچ ضرر و نفعی مستقل از آنان ندارند، و آنها امانات الهی هستند در نزد مردانشان، پس آنها را آزار ندهید و بر آنان تنگ نگیرید.» (تحکیم خانواده، ح622.)
ضعف و خطای شناختی نسبت به زندگی زناشویی ممکن است به ابعاد مختلف زندگی سرایت پیدا کند از جمله: ضعف و خطای شناخت درباره وظایف و مسؤولیت ها، ضعف و خطای شناخت نسبت به حقوق متقابل زوجین؛ از قبیل نفقه و مهریه و ...، ضعف و خطای شناخت نسبت به نیازهای متقابل؛ در مایحتاج زندگی، نیاز جنسی و ... .
3. بد زبانی
برخی افراد مبتلا به بدزبانی و ناسزاگویی هستند و گویی نمی توانند درست سخن بگویند و کلمات زیبا و لطیف بر زبان برانند. گاهی اوقات چنان برایشان عادت شده است که حتی بدون قصد و غرض کلمات زشت و رکیک به زبان می آورند و حتی باهمسر و کودکان خود این چنین سخن می گویند. این روش از جمله چیزهایی است که زندگی را برای اطرافیان مکدر و رنج آور می سازد. در متون اسلامی همسر بدزبان عامل تکدر و سختی زتدگی شمرده شده است. (تحکیم خانواده، ص440، ح655.) و بدترین مردان کسانی معرفی شده اند که از جمله بدزبان و فحاش هستند.(تحکیم خانواده، ص268، ح426.)
4. لجبازی
در متون اسلامی به اثر مخرب جدال و بگو مگو در روابط انسانی اشاره شده است. خصوصاً از جدال و بگومگو در بین همسران به عنوان عامل آزار و اذیت یکدیگر نهی شده است. عمدتاً علت جدال و بگومگو این است که فرد می خواهد حرف خود را بر کرسی بنشاند. در حالی که فضای خانواده باید فضای گذشت و رأفت باشد با لجبازی، فضای آرام خانه، تبدیل به میدان برتری جویی و رقابت می شود. زیرا کمترین چیز در مجادله همین برتری جویی است که با پیمان دوستی و محبت ازدواج سازگاری ندارد.(غررالحکم، ح 7194.)
و نتیجه¬ی آن تضعیف روابط عاطفی بین افراد و جدایی است.(بحارالانوار، ج75، ص369)

حاج همت · 23-01-2011 10:04 PM

5. منت گذاری
خانواده نهادی است که پایه آن را زن و مردی با ویژگی های منحصر به فرد و متفاوت می سازند. مهم این است که برای رسیدن به اهداف عالی آن، زوجین یکدیگر را کامل می سازند. این در حالی است که هریک به تنهایی نمی توانند این نهاد را تشکیل دهند. طبیعی است که هر کدام از آنها از جهاتی نسبت به دیگری مزیتی دارد، اما دلیلی برای آزار و اذیت همسر خویش با سخنان منت بار وجود ندارد.
ممکن است زن یا مرد به واسطه ی وضعیت مالی مناسب خانواده ی پدری خویش با توشه ی مالی بهتر پا به زندگی مشترک خویش بگذارد اما اگر قرار باشد مال و ثروت خویش را به رخ همسر خویش بکشد، تلخ ترین فضا را ایجاد کرده است که ممکن است به عقده های پنهان در همسر خویش منجر گردد. از این رو در متون اسلامی از این رفتارها به شدت نهی شده است به گونه ای که مثلاً زنی بر همسر خویش منت گذارد و بگوید تو از اموال من می خوری، اگر تمام اموال خویش را در راه خدا صدقه بدهد، ثواب تمامی اعمالش از بین می رود و خدا از او راضی نمی شود مگر اینکه توبه کند و رضایت خاطر شوهرش را فراهم سازد. (تحکیم خانواده، ص444، ح666.).
6. ناسپاسی
امام سجاد (علیه السلام) می فرمایند: « حق کسی که به تو نیکی می کند، این است که از او تشکر کنی و نیکیش را به زبان آوری و از وی به خوبی یاد کنی و میان خود و خداوند برایش خالصانه دعا کنی. اگر چنین کنی، بی گمان پنهانی و آشکارا از او تشکر کرده ای. وانگهی، اگر روزی توانستی نیکی او را جبران کنی، جبران کن.»(الخصال، ص568-منتخب المیزان الحکمة، ص302،ح3345.)
زبان تشکر، مبادرت به نیکی و یاد کردن خوبی همسر، از جمله رفتارهای مثبتی است که همه به تأثیر آن در ارتباط عاطفی و زیاد شدن محبت و احترام اذعان داریم. چه کسی است که در برابر این گونه برخوردها احساس خوبی پیدا نکند. به ویژه در بین زوجین چنین احساسات مثبت به تقویت ارتباط عاطفی آنها خواهد افزود. به عکس زن و شوهرانی که همیشه به خوبی ها، هدایا، کمکهای شوهرانشان به دید انجام وظیفه نگاه می کنند. و بدتر از آن زمانی که زن یا مردی به همسرش بگوید: « تا کنون هیچ خیری از تو ندیده ام». امام صادق (علیه السلام) درباره چنین کسی فرمودند که با این سخن تمام اعمالش از بین رفته است.( تحکیم خانواده،ص442،ح660.).
7. پرتوقعی
مرد به عنوان مسئول تشکیل، رشد و نگهداری خانواده، می کوشد نیازهای اساسی خود و خانواده اش را تأمین کند و زن هم در صورتی که تنها مسئولیت خانه داری را به عهده داشته باشد می کوشد فضای خانواده را آرام و مهیا کند. این ویژگی یک خانواده سالم و متعارف است و جز در مواردی که ممکن است زوجین به اعتیاد یا بیماری های اخلاقی و اجتماعی مبتلا شوند، معمولاً چنین تلاشی مورد انتظار است. اما مشکل از آنجا شروع می شود که هر یک از زن و مرد خواسته ای خارج از توان همسر خویش داشته باشند. مثلاً در شرایط خاص یا تنگناهای مالی، شوهر توانایی تأمین خواسته های زن را ندارد و یا زن، به مقدار متعارف بسنده نمی کند. رسول گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) درباره چنین زنانی فرمودند: « هر زنی که در امر نفقه بر شوهرش وارد شود و او را در خارج از حد توانش مجبور سازد، خداوند هیچ عمل ریز و درشتی را از او قبول نمی کند مگر توبه کند و به سوی شوهرش برگردد و در حد توانش از اوطلب کند.» ( تحکیم خانواده، ص442، ح662.).
هر یک از زوجین با استعدادها و توانایی هایی وارد زندگی مشترک خویش می شوند که احتمالاً با تجربه و مهارت افزایی در طول زندگی توسعه و تقویت پیدا می کند. همان گونه که خدای متعال برا ی انسان تکلیفی خارج از توانش قرار نداده، طلب و خواهش بندگان از یکدیگر نیز می بایست در محدودۀ امکانات و تواناییهای موجود باشد. تمنّای چیزی خارج از حد توان و امکانات زندگی خصوصاً از سوی زن و شوهر دست کم موجبات آزار و اذیت روحی و روانی را برای همسر فراهم می آورد.
8. سردی روابط
عدم ارضای کامل نیاز زناشویی یک یا زعوامل مهم در رنجش خاطر زوجین از یکدیگر است. عدم توجه به این نیاز که به عوامل متفاوتی از جمله: ناتوایی، بی میلیف سرد مزاجی فرد و ... مربوط می شود، افراد را دچار عصبانیت و دلسردی نسبت به همسر و زندگی می کند و به تدریج موجب بروز رفتارهای پرخاشگرانه و آزارگری در فضای خانواده می شود.
گاهی اوقات ایرادگیری از هم، نارضایتی از زندگی، قهرهای طولانی مدت، بی احترامی به یکدیگر، تهدید به جدایی، ابراز خستگی و تمارض، از عوارض نارضایی در تأمین نیازهای جسمی همسران است. در متون اسلامی نیز بر اهمیت روایط زناشویی میان زوجین و تأثیر هر گونه اختلال در این روابط بر تیرگی ارتباط زن و مرد اشاره شده است. از سوی دیگر مجموعه ای قابل توجه از روایات معصومین (علیه السلام) در بیان آداب و روش صحیح روابط زناشویی می باشد.
برخی مشکلات که باعث ایجاد اختلال در رابطه زناشویی موفق و کارآمد می شود عبارتند از: ناکارآمدی و نداشتن مهارت در تأمین نیاز یکدیگر، عدم توجه به نیاز یکدیگر، ناتوانایی یا اختلالات جنسی، رعایت نکردن موازین شرعی در رفتارهای جنسی که موجب آزار و اذیت می شود، عدم توجه به احکام شرعی و توصیه های بهداشتی.نوشته مهدی عباسی/ مجله خانه خوبان، شماره: 27.

**هم ولایتی** · 23-01-2011 10:07 PM

سلام

ممنون از مطلبتون

لطف می کنید مقداری از جرائم حقوقی آزار زن توسط شوهر و یا بالعکس را بیان نمایید ؟

در حقیقت سوال این است که اگر زن توسط شوهر مورد آزار قرار گرفت چگونه می تواند از خود دفاع نماید و قانون چه حقی را برایش معین نموده است ؟

موفق باشید