۲-۸-۱۳۸۸, ۰۴:۰۸ عصر
- عن ابى جعفر محمد بن علىعليه السلام قال: خطب اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام بالكوفة بعد منصرفه من النهروان... فحمد اللّه و اثنى عليه و صلىّ على رسول اللّه صلى الله عليه و آله و ذكر ما انعم اللّه على نبيّه و عليه ثم قال: ...و مِنْ وُلدى مهدىُّ هذِهِ الاُمّة [1]
امام محمد باقرعليه السلام مىفرمايند: اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام وقتى كه از جنگ نهروان به كوفه برگشتند براى مردم خطبه اى خواندند... در آن خطبه نخست خدا را سپاس گفتند و درود به روان پيامبرصلى الله عليه و آله فرستادند و نعمتهايى را كه خداوند به رسولش و بر خود آن حضرت عنايت كرده است يكى يكى شمردند سپس در ادامه فرمودند: از جمله نعمتهاى خداوند بر من آن است كه مهدىّ اين امّت از فرزندان من است.
************************************
- عن زرّبن حبيش سمع عليّاً [عليه السلام ] يقول: المهدىّ رجلٌ منّا مِنْ وُلد فاطمة. [2]
زرّبن حبيش شنيد كه على بن ابيطالبعليه السلام مىفرمود: مهدى مردى از ما اهلبيت و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا است.
- ...عن على بن موسى الرضاعليه السلام عن ابيه... عن ابيه اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام انه قال: التّاسِعُ مِنْ وُلْدِك يا حُسَيْنُ هُوَ القائِمُ بالحق... [3]
... حضرت امام رضاعليه السلام از پدر بزرگوارش موسى بن جعفرعليه السلام و او نيز از پدرش... او از امام حسينعليه السلام و آن حضرت از اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت خطاب به امام حسينعليه السلام فرمودند: نهمين فرزند تو اى حسين! قائم بر حقّ (مهدىعليه السلام ) است...
- عن ابن العياش قال: حدثّنى الشيخ الثقة ابوالحسين بن عبدالصمد بن علىّ... عن نوح بن دراج عن يحيى عن الاعمش ... انهم كانوا عند علىبن ابيطالبعليه السلام ... و اذا اقبل الحسينعليه السلام يقول: بأبى انت يا ابا ابن خيرة الاماء. فقيل يا اميرالمؤمنين ما بالك؟ تقول هذا للحسن و هذا للحسينعليه السلام ؟ و من ابن خيرة الاماء؟ فقال: ذاك الفقيد الطريد الشريد م-ح-م-د بن الحسن بن على بن محمّد بن علىبن موسى بن جعفربن محمّدبن على بن الحسين هذا و وضع يده على رأس الحسينعليه السلام. [4]
ابن عياش در كتاب مقتضب مىگويد: شيخ ابوالحسين بن عبدالصمد بن على از نوح بن دراج و چند نفر ديگر نقل كرد كه آنها در حضور اميرالمؤمنينعليه السلام بودند، وقتى امام حسينعليه السلام وارد شد حضرت به ايشان فرمودند: پدرم به قربان پدر فرزند بهترين كنيزها!
به آن حضرت گفته شد: يا اميرالمؤمنين علّت چيست كه براى امام حسينعليه السلام اين تعابير را به كار مىبريد؟ فرزند بهترين كنيزها كيست؟
حضرت علىعليه السلام در جواب فرمودند: او گمشدهاى است كه از نزديكان و خويشاوندان و وطن خود دور است، نام او م-ح-م-د فرزند حسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين است؛ در اين هنگام دست خود را بر سر مبارك امام حسينعليه السلام نهاده فرمودند: همين حسينعليه السلام .
خاندان مهدىعليه السلام
اميرالمؤمنينعليه السلام در معرفى خاندان حضرت مهدىعليه السلام از تعابير زيادى استفاده كردهاند و هر يك از آنها به گوشه اى از واقعيّت دلالت دارند كه در مجموع به همراه توصيفات ديگرى كه از ساير ائمه عليهم السّلام نقل شده است به طور كامل شخصيّت امام عصرعليه السلام را به انسانها مىشناسانند. به عنوان مثال در يك جا مىفرمايند: آن حضرت از قريش است. در مورد ديگر وى را از بنىهاشم معرفى مىكنند. در ضمن يكى ديگر از سخنانشان او را از عترت پيامبرصلى الله عليه و آله مىخوانند و... كه هر كدام از اين عبارات به بُعد خاصّى از شخصيت امام زمانعليه السلام دلالت دارند و در نتيجه اين اختلاف در الفاظ و عبارات با يكديگر منافاتى ندارند و همه آنها اوصاف يك حقيقت نورانى را روشن مىكنند.
- عن الحسين بن علىعليه السلام قال: جاء رجل الى اميرالمؤمنينعليه السلام فقال له: يا اميرالمؤمنين نبئّنا بمهديكم هذا؟ فقال: اذا درج الدارجون و قلّ المؤمنون و ذهب المجلبون فهناك. فقال: يا اميرالمؤمنين عليك السلام ممّن الرجل؟ فقالعليه السلام : من بنىهاشم من ذروة طود العرب... [5]
از حسين بن علىعليه السلام نقل شده است كه آن حضرت فرمود: شخصى خدمت علىعليه السلام آمد و به آن حضرت گفت: اى اميرمؤمنان براى ما از مهدىعليه السلام سخن بگو. على بن ابيطالبعليه السلام فرمودند: هنگامى كه رفتنىها بروند و اهل ايمان كم شوند و آشوبگران و جنگ طلبان نابود گردند، در چنين شرايطى او ظهور خواهد كرد. آنگاه همان شخص عرضه داشت يا اميرالمؤمنين! درود و سلام بر تو باد، حضرت مهدىعليه السلام از كدام طايفه است؟ حضرت فرمودند: او از بنىهاشم است كه بهترين طايفه عرب و قُلّه شرف و جوانمردى به حساب مىآيد.
- ...عن ابن زرير الغافقى، سمع علياًعليه السلام يقول هو من عترة النبىصلى الله عليه و آله [6]
نقل شده است كه ابن زرير غافقى شنيد كه على بن ابيطالبعليه السلام مىفرمايند: مهدىعليه السلام از عترت پيامبر اكرمصلى الله عليه و آله است.
- قال على بن ابىطالبعليه السلام : هو فتىً من قريش... [7]
على بن ابيطالبعليه السلام فرمودند: او (حضرت مهدىعليه السلام ) از قبيله قريش... است.
نام مبارك مهدىعليه السلام
در مجموعه سخنان حضرت علىعليه السلام با روشهاى مختلفى از نام مبارك امام زمانعليه السلام ياد مىشود. در يك مورد تصريح به نام آن حضرت غير جايز دانسته شده است. در مورد ديگر از آن با اشاره سخن به ميان مىآيد و بالاخره در مورد ديگر به صراحت نام مخصوص بيان مىشود.
- ...عن جابر بن يزيد الجعفى قال: سمعت ابا جعفرعليه السلام يقول: سأل عمر اميرالمؤمنينعليه السلام عن المهدىّ فقال: يا ابن ابى طالب اخبرنى عن المهدىّ ما اسمُهُ؟ قالعليه السلام : امّا اسمُهُ فلا، انّ حبيبى و خليلى عَهِدَ اِلىَّ ان لا اُحدِّث باسمِهِ حتّى يبعثه اللَّه عزّوجلّ و هو ممّا استودع اللَّه عزّوجلّ رسوله فى علمه. [8]
جابربن يزيد جعفى مىگويد: از امام باقرعليه السلام شنيدم كه مىفرمود: روزى عمر بن خطاب به اميرالمؤمنينعليه السلام گفت: اى پسر ابوطالب! نام مهدى چيست؟ آنرا براى من بيان كن.
علىعليه السلام فرمود: اسم اورا نمىگويم، چون حبيب و خليل من )رسول اكرم صلى الله عليه و آله ( با من عهد كرده است اسم او را براى كسى بيان نكنم تا اينكه خداوند وى را مبعوث و ظاهر گرداند و اين از امورى است كه خداوند عزّوجلّ علم آن را نزد پيامبرش امانت و وديعه نهاده است.
[1] معانىالاخبار، ج 1ص 138باب 28ح 9ط دار الكتب الاسلاميه؛ بحارالانوار، ج 35ص .45
[2] ملاحم ابن طاووس، ص 175ح 203 كنزالعمال، ج 14ص 591ح .39675
[3] كمال الدين، ج 1ص 304 اثباةالهداة، ج 6ص 395
[4] بحارالانوار، ج 51ص 110و 111
[5] بحارالانوار، ج 51ص 115
[6] فتن ابن حماد، 264ح 1043ط دار الكتب العلمية،؛ ملاحم ابن طاووس، ص 320ح 459ط مؤسسه صاحب الامرعليه السلام .
[7] ملاحم ابن طاووس، ص 155ح 193
[8] كمال الدين، ج 2باب 56ص 648
امام محمد باقرعليه السلام مىفرمايند: اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام وقتى كه از جنگ نهروان به كوفه برگشتند براى مردم خطبه اى خواندند... در آن خطبه نخست خدا را سپاس گفتند و درود به روان پيامبرصلى الله عليه و آله فرستادند و نعمتهايى را كه خداوند به رسولش و بر خود آن حضرت عنايت كرده است يكى يكى شمردند سپس در ادامه فرمودند: از جمله نعمتهاى خداوند بر من آن است كه مهدىّ اين امّت از فرزندان من است.
************************************
- عن زرّبن حبيش سمع عليّاً [عليه السلام ] يقول: المهدىّ رجلٌ منّا مِنْ وُلد فاطمة. [2]
زرّبن حبيش شنيد كه على بن ابيطالبعليه السلام مىفرمود: مهدى مردى از ما اهلبيت و از فرزندان حضرت فاطمه زهرا است.
- ...عن على بن موسى الرضاعليه السلام عن ابيه... عن ابيه اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام انه قال: التّاسِعُ مِنْ وُلْدِك يا حُسَيْنُ هُوَ القائِمُ بالحق... [3]
... حضرت امام رضاعليه السلام از پدر بزرگوارش موسى بن جعفرعليه السلام و او نيز از پدرش... او از امام حسينعليه السلام و آن حضرت از اميرالمؤمنين على بن ابيطالبعليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت خطاب به امام حسينعليه السلام فرمودند: نهمين فرزند تو اى حسين! قائم بر حقّ (مهدىعليه السلام ) است...
- عن ابن العياش قال: حدثّنى الشيخ الثقة ابوالحسين بن عبدالصمد بن علىّ... عن نوح بن دراج عن يحيى عن الاعمش ... انهم كانوا عند علىبن ابيطالبعليه السلام ... و اذا اقبل الحسينعليه السلام يقول: بأبى انت يا ابا ابن خيرة الاماء. فقيل يا اميرالمؤمنين ما بالك؟ تقول هذا للحسن و هذا للحسينعليه السلام ؟ و من ابن خيرة الاماء؟ فقال: ذاك الفقيد الطريد الشريد م-ح-م-د بن الحسن بن على بن محمّد بن علىبن موسى بن جعفربن محمّدبن على بن الحسين هذا و وضع يده على رأس الحسينعليه السلام. [4]
ابن عياش در كتاب مقتضب مىگويد: شيخ ابوالحسين بن عبدالصمد بن على از نوح بن دراج و چند نفر ديگر نقل كرد كه آنها در حضور اميرالمؤمنينعليه السلام بودند، وقتى امام حسينعليه السلام وارد شد حضرت به ايشان فرمودند: پدرم به قربان پدر فرزند بهترين كنيزها!
به آن حضرت گفته شد: يا اميرالمؤمنين علّت چيست كه براى امام حسينعليه السلام اين تعابير را به كار مىبريد؟ فرزند بهترين كنيزها كيست؟
حضرت علىعليه السلام در جواب فرمودند: او گمشدهاى است كه از نزديكان و خويشاوندان و وطن خود دور است، نام او م-ح-م-د فرزند حسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن الحسين است؛ در اين هنگام دست خود را بر سر مبارك امام حسينعليه السلام نهاده فرمودند: همين حسينعليه السلام .
خاندان مهدىعليه السلام
اميرالمؤمنينعليه السلام در معرفى خاندان حضرت مهدىعليه السلام از تعابير زيادى استفاده كردهاند و هر يك از آنها به گوشه اى از واقعيّت دلالت دارند كه در مجموع به همراه توصيفات ديگرى كه از ساير ائمه عليهم السّلام نقل شده است به طور كامل شخصيّت امام عصرعليه السلام را به انسانها مىشناسانند. به عنوان مثال در يك جا مىفرمايند: آن حضرت از قريش است. در مورد ديگر وى را از بنىهاشم معرفى مىكنند. در ضمن يكى ديگر از سخنانشان او را از عترت پيامبرصلى الله عليه و آله مىخوانند و... كه هر كدام از اين عبارات به بُعد خاصّى از شخصيت امام زمانعليه السلام دلالت دارند و در نتيجه اين اختلاف در الفاظ و عبارات با يكديگر منافاتى ندارند و همه آنها اوصاف يك حقيقت نورانى را روشن مىكنند.
- عن الحسين بن علىعليه السلام قال: جاء رجل الى اميرالمؤمنينعليه السلام فقال له: يا اميرالمؤمنين نبئّنا بمهديكم هذا؟ فقال: اذا درج الدارجون و قلّ المؤمنون و ذهب المجلبون فهناك. فقال: يا اميرالمؤمنين عليك السلام ممّن الرجل؟ فقالعليه السلام : من بنىهاشم من ذروة طود العرب... [5]
از حسين بن علىعليه السلام نقل شده است كه آن حضرت فرمود: شخصى خدمت علىعليه السلام آمد و به آن حضرت گفت: اى اميرمؤمنان براى ما از مهدىعليه السلام سخن بگو. على بن ابيطالبعليه السلام فرمودند: هنگامى كه رفتنىها بروند و اهل ايمان كم شوند و آشوبگران و جنگ طلبان نابود گردند، در چنين شرايطى او ظهور خواهد كرد. آنگاه همان شخص عرضه داشت يا اميرالمؤمنين! درود و سلام بر تو باد، حضرت مهدىعليه السلام از كدام طايفه است؟ حضرت فرمودند: او از بنىهاشم است كه بهترين طايفه عرب و قُلّه شرف و جوانمردى به حساب مىآيد.
- ...عن ابن زرير الغافقى، سمع علياًعليه السلام يقول هو من عترة النبىصلى الله عليه و آله [6]
نقل شده است كه ابن زرير غافقى شنيد كه على بن ابيطالبعليه السلام مىفرمايند: مهدىعليه السلام از عترت پيامبر اكرمصلى الله عليه و آله است.
- قال على بن ابىطالبعليه السلام : هو فتىً من قريش... [7]
على بن ابيطالبعليه السلام فرمودند: او (حضرت مهدىعليه السلام ) از قبيله قريش... است.
نام مبارك مهدىعليه السلام
در مجموعه سخنان حضرت علىعليه السلام با روشهاى مختلفى از نام مبارك امام زمانعليه السلام ياد مىشود. در يك مورد تصريح به نام آن حضرت غير جايز دانسته شده است. در مورد ديگر از آن با اشاره سخن به ميان مىآيد و بالاخره در مورد ديگر به صراحت نام مخصوص بيان مىشود.
- ...عن جابر بن يزيد الجعفى قال: سمعت ابا جعفرعليه السلام يقول: سأل عمر اميرالمؤمنينعليه السلام عن المهدىّ فقال: يا ابن ابى طالب اخبرنى عن المهدىّ ما اسمُهُ؟ قالعليه السلام : امّا اسمُهُ فلا، انّ حبيبى و خليلى عَهِدَ اِلىَّ ان لا اُحدِّث باسمِهِ حتّى يبعثه اللَّه عزّوجلّ و هو ممّا استودع اللَّه عزّوجلّ رسوله فى علمه. [8]
جابربن يزيد جعفى مىگويد: از امام باقرعليه السلام شنيدم كه مىفرمود: روزى عمر بن خطاب به اميرالمؤمنينعليه السلام گفت: اى پسر ابوطالب! نام مهدى چيست؟ آنرا براى من بيان كن.
علىعليه السلام فرمود: اسم اورا نمىگويم، چون حبيب و خليل من )رسول اكرم صلى الله عليه و آله ( با من عهد كرده است اسم او را براى كسى بيان نكنم تا اينكه خداوند وى را مبعوث و ظاهر گرداند و اين از امورى است كه خداوند عزّوجلّ علم آن را نزد پيامبرش امانت و وديعه نهاده است.
[1] معانىالاخبار، ج 1ص 138باب 28ح 9ط دار الكتب الاسلاميه؛ بحارالانوار، ج 35ص .45
[2] ملاحم ابن طاووس، ص 175ح 203 كنزالعمال، ج 14ص 591ح .39675
[3] كمال الدين، ج 1ص 304 اثباةالهداة، ج 6ص 395
[4] بحارالانوار، ج 51ص 110و 111
[5] بحارالانوار، ج 51ص 115
[6] فتن ابن حماد، 264ح 1043ط دار الكتب العلمية،؛ ملاحم ابن طاووس، ص 320ح 459ط مؤسسه صاحب الامرعليه السلام .
[7] ملاحم ابن طاووس، ص 155ح 193
[8] كمال الدين، ج 2باب 56ص 648